آخرین اخبار : 

فرهنگ پذیری acculturation

فرهنگ پذیری   acculturation

 فرهنگ پذیری

[« فرهنگ پذیری » یکی دیگر از عوامل دگرگونی فرهنگ است . تطابق یا همنوایی عمیق فرد با هنجارها و موازین فرهنگی جامعه دیگر را فرهنگ پذیری گویند .

فرهنگ پذیری از رواج پدیده هایی نشئت می گیرد که بر اثر تماس مستقیم و غیر مستقیم بین گروه ها یا افراد با افراد و گروه هایی دیگر از فرهنگ های مختلف به وجود می آید . این اصطلاح در اواخر قرن نوزدهم به مفهوم « عاریت گرفتن فرهنگی  cultural borrow » وارد ادبیات علوم اجتماعی شد ( داریوش آشوری ، تعریف ها و مفهوم فرهنگ ، نشر آگه ، تهران ۱۳۸۰ ، صص ۹۸ ـ ۹۹ ) .

فرهنگ پذیری را می توان به عنوان جریانی یک سویه یا دو سویه در نظر گرفت . فرهنگ پذیری یک سویه بیش تر مربوط به کودکان است ، زیرا کودک در مقابل پذیرا شدن ارزش های جدید ، منفعل است و به صورت یک طرفه ارزش هایی را که از سوی جامعه به سوی او سرازیر می شود ، بدون مقاومت دریافت می کند . البته تکنولوژی های جدید و ظهور ابر رسانه ها نیز زمینه شکل گیری نوع دیگری از فرهنگ پذیری یک سویه با نام « ارتباطات رسانه ای » را فراهم آورده است . این پدیده نو ظهور و گسترده همراه با جذابیت های بسیار تسخیر کننده ی افکار ، علایق و عقاید مردم در اقصی نقاط جهان بوده است . در فرایند جهانی شدن نیز ، رسانه های جمعی با قدرت ارسال ایده های متفاوت ، روند نهادینه شدن ارزش های اجتماعی را تضعیف می کنند و زمینه انتقال انگاره های از هم گسیخته غیر بومی و فراملی را فراهم می آورد .

فرهنگی شدن کودک از طریق خانواده به دو صورت نا آگاهانه و آگاهانه صورت می پذیرد . شکل نا آگاهانه ، آن قسمت از رفتار ، کردار و گفتار خانواده است که غیر مستقیم و به صورت نا آگاهانه به کودک منتقل می شود و کودک از آن الگو برداری می کند ، در وضعیت آگاهانه خانواده به وسیله آموزش مستقیم ، راهنمایی ، امر و نهی و … فرهنگ و ارزش ها را به کودک انتقال می دهد .

بر خلاف کودکان که جریان فرهنگ پذیریشان جریانی یک سویه است ، فرهنگ پذیری در بزرگسالان فرایندی پیچیده و دو سویه است ، زیرا شخصیت آنان تکوین یافته است و دارای فرهنگ پیشینی هستند . این فرهنگ پذیری دو سویه می تواند از طریق مهاجرت های بین المللی ، برخورد های تاریخی اقوام یا تلاقی دو فرهنگ به طرق مختلف ، سلطه استعمارگران بر مستعمرات و جز این ها به وجود آید .

گروهی معتقدند فرهنگ پذیری در میان جوامعی صورت می پذیرد که از نظر قدرت سیاسی و نظامی تقریبا در یک سطح و در مراحل توسعه فرهنگی تقریباً یکسانی قرار دارند .

گروهی دیگر معتقدند فرهنگ پذیری در میان نظام های فرهنگی – اجتماعی ای پدیدار می شود که اختلاف فرهنگی فراوانی با هم دارند .

داریوش آشوری معتقد است زمانی فرهنگ پذیری صورت می گیرد که فرهنگ ملت توسعه یافته بر فرهنگ جامعه کم تر توسعه یافته تحمیل شود . گفته ی مذبور تا حد زیادی صحت دارد ، اما جالب توجه است که حتی در موارد تسخیر و پیروزی قوم ها و ملت ها نیز مشاهده شده که رگه هایی از فرهنگ جوامع شکست خورده متقابلاً بر جوامع پیروز یا فرهنگ بالاتر تأثیر گذاشته اند ( داریوش آشوری ، تعریف ها و مفهوم فرهنگ ، نشر آگه ، تهران ۱۳۸۰ ، صص ۹۸ ـ ۹۹ ).

با این حال زمانی که پدیده های فرهنگی تحمیل می شوند ، این تحمیل در سایه برتری تکنولوژی ، قدرت نظامی ، امکانات بیش تر فنی و اقتصادی ، سیاست های نظام یافته ی توسعه طلبانه و سلطه ی سیاسی انجام می گیرد ( محمود روح الامینی ، زمینه فرهنگ شناسی ، عطار ، تهران ۱۳۶۸ ، ص ۱۰۱ ) .

برای روشن شدن این مطلب به یکی از اعمال انسان که از فرهنگ ناشی شده و تحت نفوذ آن قرار دارد ، اشاره می کنیم : غذا خوردن یکی از نیازهای بیولوژیکی انسان محسوب می شود و برای زنده ماندن ضروری است . اما زمانی که سوال می شود چه باید خورد ؟ چه زمان باید خورد ؟ این جا نفوذ فرهنگ در اعمال انسان نمودار می گردد . در جوامع مختلف ماهیت این سوال ها متفاوت است . هر جامعه آداب و رسوم خاص خود را دارد که متاثر از فرهنگ پذیری انسان هایی است که متعلق به همان مکان و محیط جغرافیایی هستند (آنتونی گیدنز ، جامعه شناسی ، ترجمه منوچهر صبوری ، نشر مرکز ، تهران ۱۳۸۰ ، ص ۸۱۱)]۱ .


 

 ارجاعات


 

1 ـ کتاب « مفاهیم و نظریه های فرهنگی » / نویسنده : سید رضا صالحی امیری / انتشارات ققنوس / چاپ اول ۱۳۸۶ / صفحات ۴۶ و ۴۷ و ۴۸

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.