آخرین اخبار : 

اشعار گیلکی شیون فومنی (شاعر بزرگ گیلان)

اشعار گیلکی  شیون فومنی (شاعر بزرگ گیلان)

شیون

شیون فومنی مشهورترین و بزرگترین شاعر گیلان است. او در سال ۱۳۲۵ در شهرستان فومن (از شهرستانهای استان گیلان) دیده به جهان گشود و پس از سالها اشتغال به کار فرهنگی و هنری سرانجام در سال ۱۳۷۷ دیده از جهان فروبست. شیون فومنی از جمله شاعرانیست که به دو زبان می‌سروده و اشعار فراوانی به زبان فارسی و گیلکی دارد. با هم اشعاری از ایشان را که به زبان شیرین گیلکی سروده شده اند؛ می‌خوانیم:

پاخاری
شال آدم خور آهو اَمیشین
واشک لنگه ی یاهو امیشین
تشنه ی خونه جه بس خانه خرس
واوه خو دسته‌یا چاقو امیشین
جه کروج گرمه بجه ناله آیه
کره خاب دندره جاکو امیشین
نه زمین دزدیه نه دانه حرام
رابانه قسمت کاهو امیشین
دوره اُزبکه نوحَ دوخانید
ارمنی دس دره پارو امیشین
رو به قبله نهبو گفتیدی خلق
کره خنده دره گازو اَمیشین
پاخاری داشتیدی شال و سوکوله
نهبو اَ پا او پا رو اَمیشین
خالیه شانه جه بار تکودو
بالکا اورسنه چانچو اَمیشین
بزئیم جوفتو بوخوردیم ماله موفت
سر به قربانه شکم بو امیشین
جوانی داغه بیده بیم کوچیکی
پیری گهواریه نانو امیشین

گیله درمان بوکودیم دردسرا
ایفاقه گر نوبو دارو امیشین
مرگه نسخه خوکه ره آبا دهیم
باطله سحرا بو جادو اَمیشین (شعر از: شیون فومنی)

ترجمه به فارسی

آهوی ما همانند شغالِ آدم خور است

مرغ حق ما مانند باشه (دلیجه) است

آن قدر خانه خراب تشنه ی خون است

چاقوی ما دسته ی خودش را برید

از انبار برنج ناله ی برنج زودرس می آید

برنج کوب ما در حال خواب دیدن است

نه زمین دزدی (غصبی) است و نه دانه حرام

کاهوی ما نصیب لیسه ها می شود

دوره اُزبک است نوح را صدا کنید

پاروی ما به دست ارمنی است (بیگانه کنترل ما را بدست گرفته است)

رو به قبله بود مردم می گفتند

گازو (کسی که دندان های جلویش بیرون است و همیشه خندان به نظر می آید) ی ما می خندد

شغال و خروس با هم درگیری داشتند

این پای ما روی آن پای ما بود (بی تفاوت بودیم)

شانه از فشار بار خالی است

چوب باربری ما (دسته ی) زنبیل را پاره می کند

مفت خوردیم و جفت زدیم

سر ما به قربان شکممان بود

داغ جوانی را در کودکی دیده بودیم

تاب (ی که بین دو درخت بسته می شود) ما گهواره پیری است

درد سر را به روش سنتی درمان کردیم

داروی ما تاثیر نداشت

برای از بین بردن خوک کاغذ مرگ در آب انداختیم

جادوی ما تبدیل به سحر باطل شد

………………………………………………………

شعری برای سردار جنگل میرزا کوچک‌خان جنگلی

موزِر دَوَسته دانه میرزا مردِ میدان بو
نه من ، نه تو که اَمی خانه سبزه میدان بو
نیشه می داغ َ مَنستان سفیدرودا خاطر
که لاله لاله اونِ خونِ دیل خروشان بو
اویه که پَر فوکونه واشکِ هراس ، کُوتر
جوخوفته کو سر ِ کبکانه ره خروس خوان بو
پائیز که ناجیه رختا درختِ تن داشتی
اَ باغ رِ اون ِ سایه اَرَش واگردان بو
پرنده بو که بهارا اَرا  اورا  بوردی
ایوار به کویِ کمندان ، ایوار به گیلان بو
هوجور که باد بزنه خیزرانَ مُردابا
همیشه خواب اونه شین جنگلِ پریشان بو
ورای دانه نو بو ، تا خو را به داما کشه
اَ نَر تُرنگِ شکاربان هَه خلق ایمان بو
به دونیا زنده نانستی ، نه شیخا ، نه شایا
خو آسمانِ ستاره ، خو سفره  رِ نان بو
نفس دایی اَ هوا رِ ، نفس نفس گوفتی
گیلانِ حافظِ جان همت ِ جوانان بو
چره گی میرزایا خان ، خان اونه کوچیکا کونه
اونی که رعیتَ خونَ بوخوردبو ، خان بو
ورق ورق تَره تاریخه جَ دهه ایشتاو
گیلان مَشتِگی الان ، می خانه آبدان بو
به خون بینیشته غروب دم ایتا زمستان روز
گیلانِ خلقِ ستاره می کاس چومان بو
چره گولاز نوکونه شاعرانِ جی شیون
تی وصفِ حالِ رِ وختی قلم به فرمان بو
موزر دَبَسته دانه میرزا مردِ میدان بو
نه من ، نه تو که اَمی خانه سبزِمیدان بو (شعر از: شیون فومنی)

……………………………………………..

کافر راسته

رو به قبله دوعا درمان چی کونه؟
بتمرگ و بعله قوربان چی کونه؟

کو واسی دکلایه, درّه پورابه
فیلا چمچه مره آب دان چی کونه؟

آه ناره به ناله سودا بوکونه
ویشتایی بمرده دندان چی کونه؟

حلا خو هرچی بتر حرف حیساب
نوشت لنگا کوتا دامان چی کونه؟

کبچی لبچِه دینه گِه آق قزنا باخ
که خدا مردی اَ سامان چی کونه؟

موشت به پیشانی و دس به سفره یه
شکم گوشنه جا ایمان چی کونه؟

یکشی یا صدتا جیگاه توشکه زنه
خاش والیس خانه مهمان چی کونه؟

آهویا گِه بدو … تازی یه گه: بتاز
جوجو وَروَر بایه میدان چی کونه؟

خودا خطّم نخانه کار نداری
فارِسه تازه به دوران چی کونه؟

بدا می در جِکا آجور دیچینید
واکوده کوره ره چشمان چی کونه؟

عزبی بختره پِئره بدا زن
خانه سر دامادِ فرمان چی کونه؟

وامرازِه معرکه گیری اَمه رِه
سَرَ پیری گاز فوروشاَن چی کونه؟

خاک بسر میدانا بی مردی بوکوشت
پوشت خیمه می‌‌ره افغان چی کونه؟

بی خودی شوئن دره آسمان می‌داد
کافر راسته موسلمان چی کونه؟ (شعر از: شیون فومنی)

ترجمه به فارسی
راسته ی کافران
آدم در حال مرگ را دعا و درمان چه می کند؟
بتمرگ و بله قربان چه می کند؟
کوه باید فرو ریزد تا درّه پر شود
فیل را با چمچه آب دادن چه می کند؟
آه ندارد تا با ناله سودا کند
برای کسی که از گرسنگی مرده دندان چه می کند؟
حالا به هر چه بدترش حرف حساب
برای پای نوشت دامن پُرچین چه می کند؟
چانه در رفته به لب ور آمده می گویدآقارو
کدخدا منشی این جا چه می کند؟
مشت به پیشانی و دست به سفره است
پیش آدم گرسنه ایمان چه می کند؟
به آهو می گوید بدو به تازی می گوید بتاز
آدم مذبذب داخل میدان شود چه می کند؟
کار نداشته باشی خدا را هم بنده نیست
تازه به دوران رسیده چه می کند ؟
بگذار پشت دریچه ی من آجر بچینند؟
برای کور شفا یافته چشم چه می کند؟
عزبی بهتر است تا پدر به آدم زن بدهد
برای داماد سر خانه فرمان چه می کند؟
معرکه گیری شایسته ما نیست
سر پیری دندان درآوردن و جشن به پا کردن چه می کند؟
میدان بیچاره از حضور یک مرد خالی است
پشت خیمه داد و فغان برای من چه می کند؟
بی خودی داد من به آسمان می رود
در راسته ی کافران مسلمان چه می کند؟

………………………………………………………

اگه روراس بیبی دونیا تی جایه
تیره کیشمیش نخود موشکیل گوشایه
تی سر دوشمندِ سایه جیر نیبه سبز
بکفته دارِ گول لانتی کولایه (شعر از شیون فومنی)

…………………………………………………….

می دستَ گیل واجه تی دَس تمیزه

می دیل ناجه داره تی نیزه تیزه

می زای گرده بیجارا پابرهنه

تی زای جدول نویسه پوشت میزه(شعر از: شیون فومنی)

………………………………………………………..

پهلوان
پهلوان نیه او کس کی سرد آهین چومانه
یکشی سنّاره خو نعش سرا ماشین دووانه
سنگین سنگانه لبله کونه خو سینه زنه
لخت و سخت بازار روزانه آیه زنجیر اورسنه
پهلوان منم کی جان بی نفس دال به دال کارا درم
پهلوان منم کی نانه گرماگرم می مرا خانه برم
پهلوان نیه او کس کی مجمه پاره کونه
یا علی گوفتنه امرا خوره بازار واکونه
پیچ خوره میدانه دوران فاگیره
مردم روزیه ناحق جا گیره
پهلوان منم کی جان بی نفس دال به دال کارا درم
پهلوان منم کی نانه گرماگرم می مرا خانه برم
پهلوانی مره وابرازه فقط
تک و دوبه عرصه میدانه مره
وقتی خسته شمه خانه فارسم
زن و زاکه خنده دورانه مره
پهلوان منم کی جان بی نفس دال به دال کارا درم

پهلوان منم کی نانه گرماگرم می مرا خانه برم (شعر از: شیون فومنی)

ترجمه به فارسی

آن کس که آهن سرد را خم می کند پهلوان نیست
بخاطر مقدار کمی پول ماشین را از روی بدنش رد می کند
سنگ های سنگین را جمع می کند و به سینه اش می زند
با بدن عریان در بازارهای روزانه می آید و زنجیر پاره می کند
پهلوان من هستم که با تمام خستگی همچنان به کار ادامه می دهم
پهلوان من هستم که نان را تا گرم هست به خانه می رسانم
آن کس که سینی بزرگ را پاره می کند پهلوان نیست
با گفتن یا علی برای خودش بازار باز می کند
دور میدان می گردد (پول) می گیرد
روزی مردم را به ناحق از آن ها می گیرد
پهلوان من هستم که با تمام خستگی همچنان به کار ادامه می دهم
پهلوان من هستم که نان را تا گرم هست به خانه می رسانم
پهلوانی فقط برازنده من است
عرصه دوندگی روزانه برای من میدان (مبارزه) است
وقتی خسته می روم و به خانه می رسم
خنده زن و بچه (ام) بهترین لحظه زندگی ام است
پهلوان من هستم که با تمام خستگی همچنان به کار ادامه می دهم
پهلوان من هستم که نان را تا گرم هست به خانه می رسانم

…………………………………………………………………..

آقادار
ﻋﯿﺪ ﺩﻡ ﺑﻮ ﺧﻮﻧﮑﯽ ﺩﺍﺷﺘﯽ ﻫﻮﺍ
ﺑﻨﺎﺑﻮ ﻏﻮﻧﭽﯽ ﺧﻮ ﺳﺮ ﺳﺮﺧﻪ ﮐﻮﻻ
ﺧﺎﻟﯽ ﻭﺍﺷﺎﻥ ﺑﺰﺑﻮﺩ ﺩﺷﺘﻪ ﺟﻪ ﺳﺮ
ﺣﺞ ﺣﺠﻦ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﺎﻣﻮﺑﯿﺪ ﺟﻪ ﺳﻔﺮ
ﮐﺎﺱ‌آﻗﺎ ﻭﺍﺯﺩﻩ ﺍﺯ ﺩﻫﮑﺪﻩ ﺑﻮ
ﺩﻫﮑﺪﻩ ﭘﺎﮎ ﺩﻩ ﺍﻭﻧﻪ ﺭﻩ ﻏﻤﮑﺪﻩ ﺑﻮ
ﺍﯾﺘﺎ ﺻﺒﺢ ﺑﻮﻗﭽﻪ ﺑﻪ ﺧﻮ ﺗﮏ ﺑﺰﻩ ﭘﺲ
ﭘﺎﭘﺮﻭﺳﻪ ﺑﻪ ﺧﻮ ﻣﻮﺷﺘﻪ ﺑﺰﻩ ﭘﺲ
ﯾﻮﺭﻏﻪ ﺍﺳﺒﻪ ﺧﻮﺷﯿﻨﻪ ﺯﯾﻦ ﺑﻮﮐﻮﺩﻩ
ﺧﻮ ﺩﺳﻨﺠﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺧﻮﺭﺟﯿﻦ ﺩﻭﮐﻮﺩﻩ
ﺗﺎ ﺑﺸﻪ ﺷﻬﺮ ﺩﻟﯽ ﻭﺍ ﺑﻮﮐﻮﻧﻪ
ﮐﺎﺭﻭ ﻭ ﻭﺍﺭﯼ ﺧﻮﺭﻩ ﭘﯿﺪﺍ ﺑﻮﮐﻮﻧﻪ
ﺑﺪﺍ ﺍﻭﻝ ﺧﻮﺭﻩ ﺍﯾﺴﭙﻨﺪﺍﻧﻪ ﺩﻭﺩ
ﺑﻪ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﺗﺎ ﮐﻮﺭﻩ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﺣﺴﻮﺩ
ﭼﻨﺘﺎ ﻣﺎﭼﯽ ﺑﺪﺍ ﻗﻮﺭﺍﻧﻪ ﺑﺰﯾﻦ
ﺭﺍﺩﮐﻔﺘﻪ ﺑﻮﺷﻮ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮﺭﯾﻦ
ﺭﺍﻩ ﻣﯿﺎﻥ ﻭﺍﺯﻭ ﻭﻟﻨﮕﯽ ﺗﺎﻭﺍﺩﺍ
ﺁﺏ ﻣﻦ ﻫﻔﺪﺍﻧﻪ ﺳﻨﮕﯽ ﺗﺎﻭﺍﺩﻫﻪ
ﺗﺎ ﺑﺪﻩ ﺳﯿﺰﺩﻩ ﯼ ﺧﻮ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺪﺭ
ﺩَﻭَﺭَﺳﺘﻪ ﺩِ ﻫﻤﻪ ﭘﻮﺭﺩﺍﻧﻪ ﺳﺮ
ﺗﺎﺯﻩ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺟﻪ ﺍﻓﻖ ﺳﺮ ﺑﺰﻩ ﺑﻮ
ﺟﻪ ﺧﻮ ﻻﻧﻪ ﭼﯽ‌ﭼﯽ‌ﻧﯽ ﭘﺮ ﺑﺰﻩ ﺑﻮ
ﯾﻮﺭﻏﻪ ﺍﺳﺐ ﺍﺯ ﭘﯿﺶ ﻭ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﮐﺎﺱ‌آﻗﺎ
ﺍﯾﭙﭽﻪ ﻧﯿﺸﺘﯽ ﺧﻮﺭﻩ ﺍﯾﭙﭽﻪ ﺷﻮﯾﯽ ﺭﺍﻩ
ﻫﺘﻮ ﮐﯽ ﺫﻭﻕ ﻣﺮﺍ ﺷﻮﻧﺪﻩ ﺑﻮ ﺭﺍﻩ
ﺟﺎﺩﻩ‌ﯼ ﺧﺎﮐﯿﻪ ﻧﻢ ﻧﻢ ﺯﯾﯽ ﭘﺎ
ﺑﯿﺪﻩ ﺧﻮ ﺭﻩ ﺳﺮﻩ ﺟﺎ ﺩﺭﻩ ﺗﻨﮓ
ﺍﯾﺪﺍﻧﻪ ﺳﺒﺰ ﮐﻮﻧﻮﺱ ﺩﺍﺭﻩ ﻗﺸﻨﮓ
ﺧﻮ ﻣﺮﺍ ﺑﺴﺎ ﺑﻮﮔﻮﻓﺘﻪ ﮐﺎﺱ آﻗﺎ
ﺟﻪ ﺍ ﺩﺍﺭ ﺷﺎ ﭼﺎﮐﻮﺩﻥ ﺻﺪﺗﺎ ﻋﺼﺎ
ﻣﻨﻮ ﻣﯽ ﺭﻭﺯﯼ ﺭﻩ ﺑﺴﺘﻪ ﺍ ﺩﺭﺧﺖ
ﺁﺁﺥ، ﻋﺼﺎ ﺭﻩ ﺑﭽﮑﺴﺘﻪ ﺍَ ﺩﺭﺧﺖ
ﺟﻪ ﺧﻮﺟﺎ ﯾﮑﻮ ﺟﻪ ﺷﺎﺩﯼ ﺑﭙﺮﺳﺖ
ﺳﺮﺥ ﺗﯿﮑﻪ ﻣﺮﻩ ﺍﻭ ﺩﺍﺭﻩ ﺩﻭﺳﺖ
ﺗﺎ ﻭﺍﮔﺮﺩﻩ ﺍﻭﻧﻪ ﺍﺯ ﯾﺎﺩﻩ ﻧﺸﻪ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎ ﺁﺭﺯﻭ ﺑﺮ ﺑﺎﺩ ﻧﺸﻪ
ﺑﺎﺯ ﺧﻮﺭﺍﯼ ﺳﻔﺮﻩ ﺍﺯ ﺳﺮﻩ ﮔﯿﻔﺖ
ﻫﯽ ﺑﻮﮐﻮﺩ ﺍﺳﺒﻪ ﺟﻪ ﺷﺎﺩﯼ ﭘﺮﻩ ﮔﯿﻔﺖ
ﺩﻭ ﺳﻪ ﺭﻭﺯﯼ ﺟﻪ ﺍَ ﺟﺮﯾﺎﻥ ﺑﻮﮔﻮﺫﺷﺖ
ﺍﺑﺮ ﻭﺍﺭﺵ ﺑﺰﻩ، ﺳﺮﺳﺒﺰﺑﻮ ﺩﺷﺖ
ﺗﺎ ﺍﯾﺘﺎ ﻣﻮﻟﻼ ﺟﻪ ﺍﻭ ﺭﺍﻩ ﺩﻭﺭﺳﺖ
ﺳﺮﺥ ﺗﯿﮑﻪ ﺑﯿﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﺎ ﺑﭙﺮﺳﺖ
ﺧﻮ ﺩﯾﻠﻪ ﺍﻣﺮﺍ ﺑﻮﮔﻮﻓﺘﻪ ﮐﯽ ﺍ ﺩﺍﺭ
ﺍﯾﺴﻪ ﺣﺘﻤﺎ ﺍﯾﺘﺎ ﻧذﺮﯼ ﺁﻗﺎﺩﺍﺭ
ﺑﻮﺷﻮ ﺁﺑﺎﺩﯼ ﻣﯿﺎﻥ ﺟﺎﺭ ﺑﺰﻩ
ﮔﺐ ﺟﯽ ﺍﻭ ﻧذﺮﯼ ﮐﻮﻧﻮﺱ ﺩﺍﺭ ﺑﺰﻩ
ﻫﺮ ﮐﯽ ﺭﻭ ﮐﯽ ﺑﯿﻨﯿﺸﺘﻪ ﺑﺰﻩ ﮔﺐ
ﻫﺮﺗﺎ ﻣﯿﻨﺒﺮ ﮐﯽ ﺑﯿﻨﯿﺸﺘﻪ ﺑﺰﻩ ﮔﺐ
ﻣﺮﺩﻣﻪ ﺻﺎﻑ ﺻﺎﺩﻗﻪ ﺧﺎﻣﻪ ﮐﻮﺩﻩ
ﮔﺐ ﺍﻣﺮﺍ ﺍﻭﺷﺎﻧﻪ ﺍﺭﻣﻪ ﮐﻮﺩﻩ
ﮐﺎﺭ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﻓﺎﺭﺳﻪ ﺁﺧﺮﻩ ﺳﺮ
ﻫﻤﻪ ﮐﺲ ﻧذﺮﯼ ﺑﻮﺑﻮﺭﺩﯾﺪ ﺍﻭﻧﻪ ﻭﺭ
ﻫﺮﮐﯽ ﭼﻮﻡ ﮐﻮﺭ ﺑﻮ ﺍﻭﻧﻪ ﻭﻟﮕﻪ ﭼﻪ ﺍﯼ
ﻋﯿﻨﻪ ﺳﻮﺭﻣﻪ ﺧﻮ ﺩﻭﺗﺎ ﭼﻮﻣﻪ ﺯﯾﯿﻪ
ﻫﻪ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺑﺰﻩ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎ
ﺑﺎﻣﻮ ﺑﺎ ﺩﺑﺪﺑﻪ ﻭ ﺗﺎﺯﻩ ﻗﺒﺎ
ﻋﯿﻨﻪ ﺁﻫﻮﯼ ﺟﺪﺍ ﺑﻮﺳﺘﻪ جی دشت

ﺩﺭ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺳﺒﺰ ﮐﻮﻧﻮﺱ ﺩﺍﺭﻩ ﺑﮕﺸﺖ
ﺗﺎ ﺑﺎﻭﺭﺩﻩ ﺧﻮ ﮐﻮﻧﻮﺱ ﺩﺍﺭﻩ ﺑﯿﺠﯿﺮ
ﮐﺮ ﺭﻭﻑ ﺧﻮﻣﻪ ﺑﻨﺎﺑﻮ ﺍﻭﻧﻪ ﺟﯿﺮ
ﺧﻠﻮﺗﯽ ﻣﺮﺩﻣﻪ ﺩﻩ ﺗﺎ ﻧﯿﺪﯾﻨﻪ
ﺩﺍﺱ ﺍﻭﺳﺎﺩ ﺗﺎ ﻭﻧﻪ ﺧﺎﻟﻪ ﻭﻭﯾﻨﻪ
ﺍﺯ ﻗﻀﺎ ﻣﻮﻟﻼ ﺟﯽ ﺍﻭﺭﺍ ﺩﻭﺭﺳﺖ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎﯾﻪ ﺑﯿﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﺎ ﺑﭙﺮﺳﺖ
ﺩﺍﺩ ﺑﺰﻩ ﻫﺎﺍﺍﺍﺍﺍﺍﺍﺍﯼ، ﻣﮕﻪ ﺩﯾﻮﺍﻧﻪ‌ﺍﯼ ﺗﻮ
ﺍﺯ ﺧﻮﺩﺍ ﻏﺎﻓﻞ ﻭ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ‌ﺍﯼ ﺗﻮ
ﺗﺎ ﻫﺴﺎ ﻧذﺮﯼ ﺩﺭﺧﺘﺎ ﮐﯽ ﻭﻭﻩ؟
ﻧﯿﺪﯾﻨﯽ ﺧﻮﻥ ﺟﯽ ﺍﻭﻧﻪ ﺷﺎﺧﻪ ﻓﯽ‌ﻭﻩ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎ ﺧﺎﻟﻪ ﻓﻮﮐﻮﺩ ﻫﯿﭽﯽ ﻧﻮﮔﻔﺖ
ﺧﻮﺭﻩ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻟﻮﺳﻪ ﮐﻮﺩ، ﻫﯿﭽﯽ ﻧﻮﮔﻔﺖ
ﺟﺎﻥ ﻣﻮﻟﻼ ﮐﯽ ﻫﻮﺍﯼ ﺩﯾﻨﻪ ﭘﺲ
ﺩﻭﺏ ﺯﻧﻪ ﺷﻪ ﺟﻪ ﺍﻭﯾﻪ ﺑﯽ ﺩﻡ ﻭ ﺳﺲ
ﺷﻪ ﺧﻮ آﺑﺎﺩﯼ ﻣﯿﺎﻥ ﻫﯽ ﺯﻧﻪ ﺟﺎﺭ
ﺩﻭﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﺎﻣﻪ ﺧﻮ ﮐﻨﺎﺭ
ﮐﯽ ﺑﺎﯾﯿﺪ ﺧﻮﺩ ﺳﺮﺍ ﺑﻮﺳﺪﻩ ﮐﺎﺱ آﻗﺎ
ﻓﺎﺭﺳﯿﺪ ﮐﺎﻓﺮﺍ ﺑﻮﺳﺪﻩ ﮐﺎﺱ آﻗﺎ
ﺷﯿﻤﯽ ﺍﯾﻤﺎﻧﻪ ﺳﺮﻩ ﺗﯿﺸﻪ ﺑﺰﻩ
ﺁﻗﺎﺩﺍﺭﻩ ﯾﻬﻮ ﺍﺯ ﺭﯾﺸﻪ ﺑﺰﻩ
ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺗﺎ ﺍ ﮔﺒﻪ ﺍﯾﺸﻨﺎﻭﯾﺪﯼ
ﺧﻮﺷﺎﻧﻪ ﻣﻮﻟﻼﯾﻪ ﮔﺮﯾﺎﻥ ﺩﯾﻨﯿﺪﯼ
ﺩﻭﺗﺎ ﺩﺳﺘﯽ ﺑﺰﻩ ﻫﺮﮐﯽ ﺑﻪ ﺧﻮ ﺳﺮ
ﺍﯾﺪﺍﻧﻪ ﺩﺍﺳﻪ ﺍﻭﺳﺎﺩ، ﺍﻭﯾﺘﺎ ﺗﺒﺮ
ﺭﺍﻩ ﺩﮐﻔﺘﯿﺪ ﻫﻤﮕﯽ ﺗﺎ ﺁﻗﺎﺩﺍﺭ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎﯾﻪ ﺑﯿﺪﻩ‌ﺍﯾﺪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﮐﺎﺭ
ﺗﺎ ﺧﻮﺩﺍ ﺧﻮﺍﺳﺘﯽ ﻓﻮﺧﻮﻓﺘﯿﺪ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎ ﺟﺎﻧﻪ ﻓﻮﮐﻮﻓﺘﯿﺪ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ
ﺍﻭﻧﻪ ﻫﺮ ﺫﺭﻩ ﻫﯿﺰﺍﺭ ﺗﯿﮑﻪ ﮐﻮﺩﯾﺪ
ﺧﻮﺷﺎﻧﻪ ﻏﯿﻀﻪ ﺍﻭﻧﻪ ﺳﺮ ﻓﻮﮔﻮﺩﯾﺪ
ﻫﯿﺸﮑﯽ ﺍَ ﻧﻘﻠﻪ ﻧﺎﻧﺴﺘﯽ ﺗﺎ ﻫﺴﺎ
ﮐﯽ ﺁﻗﺎﺩﺍﺭﻩ ﺟﯿﺮ ﺩﻓﻨﻪ ﮐﺎﺱ ﺁﻗﺎ
ﮐﺎﺱ ﺍﻗﺎﯾﯽ ﮐﯽ ﺍﯾﺘﺎ ﺳﯿﺰﺩﻩ ﺑﺪﺭ

ﻣﺜﻠﻪ ﺳﯿﺰﺩﻩ ﺑﻮﺷﻮ ﺍﺯ ﺩﻭﻧﯿﺎ ﺑﺪﺭ
ﮐﺎﺱ ﺁﻗﺎﯾﯽ ﮐﯽ ﺍﻭﻧﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﻤﺎﻧﺴﺖ
ﺑﯽ ﻋﺼﺎ ﺧﺎﮐﺎﻧﻪ ﺟﯿﺮ ﺗﺎ ﺑﺘﺎﻧﺴﺖ (شعر از: شیون فومنی)

زندگینامه شاعر:

میراحمد سیدفخری‌ نژاد مشهور به شیون فومنی، از شاعران محبوب و مشهور شمال ایران است. او در سال ۱۳۲۵ش در شهرستان فومن دیده به جهان گشود. او تحصیلات ابتدایی و سه ساله خود را در رشت سپری کرد و بعد از آن به کرمانشاه کوچ کرد و سه ساله دوم دبیرستان را تا اخذ دیپلم طبیعی (۱۳۴۵ش) در آنجا گذراند. شیون در سال ۱۳۴۶ش وارد سپاهی دانش در طارم زنجان شد و یک سال بعد به استخدام اداره آموزش و پرورش استان مازندران درآمد و در سال ۱۳۴۸ش وارد زندگی زناشویی شد. عهده‌دار مدیریت و تدریس در یکی از مدارس فولادمحله ساری گشت و تا سال ۱۳۵۱ش به کار تدریس مشغول بود. پس از آن نیز در نقاطی از گیلان به این شغل ادامه داد. او در سال ۱۳۷۲ش مبتلا به بیماری نارسایی کلیه شد و یک سال بعد برای درمان این نارسایی به‌وسیله دیالیز (تراکافت) به تهران کوچ کرد و در همین سال با وجود شدت بیماری، موفق به اخذ مدرک تحصیلی لیسانس ادبیات از دانشگاه تربیت معلم شد. شیون در سال ۱۳۷۶ش پس از سال‌ها تدریس، بازنشسته شد. میراحمد سیدفخری‌نژاد مشهور به شیون فومنی سرانجام در شهریورماه سال ۱۳۷۷ هجری شمسی پس از یک دوره بیماری مزمن کلیوی و انجام پیوند کلیه در یکی از بیمارستان‌های تهران از دنیا رفت. آرامگاهش در بقعه سلیمان‌داراب رشت بنا به وصیتش در کنار مقبره میرزاکوچک‌خان جنگلی قرار دارد. به نقل از سایت راسخون.

برای مطالعه زندگینامه و اشعار فارسی شاعر بزرگ گیلان شیون فومنی اینجا کلیک کنید!

پیام مدیر سایت ظفرمند


  1. ... گفت:

    می دستَ گیل واجه تی دَس تمیزه

    می دیل ناجه داره تی نیزه تیزه

    می زای گرده بیجارا پابرهنه

    تی زای جدول نویسه پوشت میزه(شعر از: شیون فومنی )

    ممنون از حضورتان

  2. نیلوفر گفت:

    عالی بود

    نظر لطف شماست
    متشکر

  3. جواد گفت:

    درود خدمت مدیر محترم سایت.از شما بخاطر پاسداشت ادیب بزرگوار گیلان زمین تشکر میکنم و خواهش میکنم تمام اشعار این عزیز دل رو برامون بزارید.متشکرم.

    سپاس
    ما هم از حضور و تشویق شما متشکریم
    به محض دسترسی به اشعار دیگر این بزرگمرد ادبیات گیلان ، آن را بر روی سایت قرار خواهم داد
    مرسی

  4. ... گفت:

    معنی شعری برای سردار جنگل میرزا کوچک خان را چرا ننوشتیم

    معنای شعر را در اختیار نداشتم. به محض دستیابی به ترجمه آن به آن افزوده خواهد شد.
    خودم هم ترجمه کنم ممکن است خیلی خوب از آب در نیاید. اما چون معنای آن را خواستید چند بیتی از آن را ترجمه می کنم، منتها کم و کاستی آن را ببخشایید چون بیان مفاهیم شعر از زبان گیلکی به فارسی بسیار دشوار است :
    ………………………………..
    موزِر دَوَسته دانه میرزا مردِ میدان بو
    نه من ، نه تو که اَمی خانه سبزه میدان بو

    (کسی که اسلحه بر کمر بسته و اهل رزم باشد می داند که میرزا کوچک خان مرد میدان رزم بود . نه آدمهایی همچون من و شما که فقط خانه مان در منطقه سبزه میدان واقع شده بود و به حساب بچه محل و همشهری میرزا بودیم ـ موزر = مازور = اسلحه کمری روسی، این اسلحه ساخت کشور روسیه بود / سبزه میدان = میدانی در مرکز شهر رشت به همین نام = البته خانه میرزا کوچک خان در منطقه استادسرا واقع شده است که ابتدای خیابان آن به سبزه میدان متصل است)

    نیشه می داغ َ مَنستان سفیدرودا خاطر
    که لاله لاله اونِ خونِ دیل خروشان بو

    (همانطوری که داغ میرزا بر دل و جان من نقش بسته و از خاطرم بیرون نمیرود از خاطر رودخانه سفیدرود هم بیرون نمیرود چرا که این رودخانه هم از داغ میرزا خون دلش خروشان است)

    اویه که پَر فوکونه واشکِ هراس ، کُوتر
    جوخوفته کو سر ِ کبکانه ره خروس خوان بو

    (در آنجا که کبوتر از ترس باز شکاری پرش میریزد و هراسان می شود ، میرزا کوچک خان برای کبک های از ترس قایم شده ، پیام آور صبح و بیداری و روشنایی بود. شاعر حضور و وجود میرزا را برای مردم ترسیده از ظلم و ستم خانها و استبداد دولت مرکزی، تکیه گاه و پیام آور پایداری و مقاومت و رسیدن به آزادی می داند)

    پائیز که ناجیه رختا درختِ تن داشتی
    اَ باغ رِ اون ِ سایه اَرَش واگردان بو
    پرنده بو که بهارا اَرا اورا بوردی
    ایوار به کویِ کمندان ، ایوار به گیلان بو

    (میرزا را به پرنده ای تشبیه می کند که بهار را گاه به دشتهای گیلان و گاه به کوه های گیلان می برد و این اشاره به این موضوع دارد که میرزا همیشه بین کوه و دشت در حال رفت و آمد بود و این امنیت و شکوفایی را به مناطق گیلان هدیه می داد .)

    هوجور که باد بزنه خیزرانَ مُردابا
    همیشه خواب اونه شین جنگلِ پریشان بو

    (همانطوری که باد به نیزار (البته خیزران هم نوعی نی است که در کنار مردابهای شمال و رودخانه های آن می روید) در مرداب می زند و آنها را خم راست و پریشان می کند، همیشه خواب میرزا کوچک خان هم به مانند آن برای نهضت جنگل و مردم گیلان پریشان بود . یعنی میرزا به خاطر گیلان و خطراتی که گیلان را تهدید می کرد، خواب و آرامش نداشت و هرگز نمی آسود)

    ورای دانه نو بو ، تا خو را به داما کشه
    اَ نَر تُرنگِ شکاربان هَه خلق ایمان بو

    (میرزا به دنبال آب و دانه ، پست و مقام ، پول و ثروت نبود تا خودش را اسیر دام هوا و هوس و زورگویان و حاکمان سازد و دم خور آنها شود. آنچه سبب شکار شدن و کشته شدن او شد ایمان همین مردم بود، ساید در اینجا شاعر به عدم حمایت برخی از یاران میرزا اشاره دارد که در انتهای کار او را تنها گذاشتند. ترنگ هم پرنده ایست که شکارچیان به سختی می توانند او را شکار کنند و جنس نر آن بسیار تیز پرواز است و خیلی سریع از تیررس شکارچیان میگریزد. او حتی در بلند شدن سریع از زمین و پرواز عمودی بسیار مهارت دارد. به همین دلیل میرزا به این پرنده تشبیه شده که نشان از سرعت عمل و تدبیر در امور نظامی او دارد. اینکه دشمنانش به راحتی نمی توانستند او را شکار کنند .)

    به دونیا زنده نانستی ، نه شیخا ، نه شایا
    خو آسمانِ ستاره ، خو سفره رِ نان بو

    (میرزا شیخ و شاه را به دنیا زنده نمی دانست و توجه ای به آنها نداشت ـ شیخ نماد رهبران دینی و شاه نماد حاکمان ـ یعنی او از این دو حرف شنوی نداشت و هرگز دنباله روی چنین افرادی نبود/ خودش ستاره آسمان خودش بود و راهش را مشخص و طی می کرد و خودش برای سفره خودش نان تهیه میکرد و نان آور خودش بود. و به حساب دیگر پاچه خوار و غلام حلقه به گوش شیوخ و شاهان نبوده است.)

    چره گی میرزایا خان ، خان اونه کوچیکا کونه
    اونی که رعیتَ خونَ بوخوردبو ، خان بو

    (چرا به میرزا می گویی خان ، لقب خان سبب بزرگی میرزا نمیشود و به نوعی از آوازه او می کاهد / چرا که آن فردی که خون رعیت و مطلومان را می خورد خان بود . شاعر اشاره دارد به ظلم و ستم خان ها در نظام ارباب رعیتی و همچنین شاید به رضاخان میرپنج در نظام پادشاهی ، و اشاره می کند که اگر چه میرزا هم لقب خان گرفته اما او ستمگر و خونخوار نبوده است)

  5. وحید کلهر گفت:

    با سلام، ممنون از این که با تلاشتون در راستای زنده نگه داشتن فرهنگ گیلکی تلاش میکنید. اگر ممکنه اشعار گیلکی شیون با ترجمه فارسی کنار هم باشد و مهمترین نکته این که روز مرگ شیون در شهریور در جایی مشخص نشده.

    علیکم السلام
    خواهش می کنم.
    زبان گیلکی یکی از زبانهای جذاب و قشنگ ایرانی است که قدمتی دیرینه دارد و شیون فومنی شاعر بلندآوازه گیلانی است که هر چه از او و شعرش بگوییم کم است.
    بنده به آثار شیون فومنی دسترسی ندارم. آنچه از ایشان در نزد من است شامل یک کتاب شعر به زبان فارسی (پیش پای برگ) و مجموعه از کاست های او که خودشان اشعارش را در آن دکلمه کرده است.
    در مورد تاریخ وفات ایشان به چشم همین الان آنچه را که گفتید در همین بخش اضافه می کنم . البته در پست دیگری از اشعار فارسی شیون زندگینامه ایشان را به همراه تاریخ وفات ایشان در آنجا نقل کردم.
    در مورد ترجمه اشعارش هم تا آنجا که بتوانم ترجمه اش را قرار خواهم داد.
    ممنون از این که حضور یافتید و نظرات خویش را بیان کردید
    در پناه حق

  6. .... گفت:

    شعر هایی که شیون فومنی در قالب طنز میگه رو لطفا بزارید

    در صورت دسترسی به آنها حتماً در سایت ارایه خواهد شد

  7. سید امیر کاسی گفت:

    روح بزرگمرد ادبیات گیلان قرین رحمت .هیچگاه قدرش را ندانستند و هنوز هم …

    با سپاس از زحمت بیدریغ شما میخواستم بگویم ” نذری آقا دار” درست باشد چه آنکه واژه”نضری” چند جای دیگر هم تکرار شده است.پایدار باشید.

    ممنونم از اینکه نظر نوشتید و غلط املایی را تذکر دادید
    در چند جایی که اشاره کردید (نضری) به (نذری) تغییر داده شد
    همچنین در مورد آنچه که درباره شیون فومنی گفتید با شما موافقم
    خداوند رحمتش کند
    در پناه حق باشید

  8. ... گفت:

    همین که زحمت کشیدین اینو اینجا گذاشتین برای اینکه زبان گیلکی زنده بمونه دمتون گرم .
    وقتی این شعر را رو ادم میخونه به گیلانی بودنش افتخار میکنه

    تاریخ گیلان و نقش مردم گیلان در وقایع کشور ایران آنقدر شکوهمند است که پرچم گیلانی را همیشه بالا نگه خواهد داشت.
    زبان مردم گیلان هم زبان تالشی و هم زبان گیلکی زیباست و در موسیقی نیز این دو زبان در بخش موسیقی محلی خوش درخشیده است
    بزرگان عرصه شعر معاصر گیلان همچون استادان رحمت موسوی ، جلال قریشی ، فارسی ، چمن ، میرباذل و …
    و بزرگان عرصه موسیقی گیلان همچون استادان پوررضا، ناصر مسعودی ، فرامرز دعایی، زیباکناری ، عذرخواه و …
    من فکر میکنم حوزه ای نیست که گیلانی در آن نام آور نباشد
    یادی هم بکنیم از دو پروفسور عرصه علم جهان پروفسور سمیعی و پروفسور رضا که هر دو از دیار گیلان هستند.
    ممنونم از حضورتان در این سایت
    موفق باشید

  9. مهدی گفت:

    عالییییی

    ممنونم
    هم از نظر لطفتان و هم از حضورتان

    • محمد راد گفت:

      ممنون در غربت اشکم در اومد

      بقول شیون که او زرد ریش اوشانه نسازه

      مرسی
      ننوشتید غربت یعنی کجا ؟
      گیلانی هستید آیا؟
      انشاء الله به دیار خودتون برگردید
      آرزوی شادی روح برای شیون و توفیق روزافزون برای شما دارم

  10. ... گفت:

    شعر های شیون ریشه در جان مردم گیلان زمین دارد.بی همتاست.

    موافقم با شما
    ممنونم که به سایت ما سر زدید
    و نظر خودتان را نوشتید.
    همواره سربلند و عزیز باشید

  11. یه ایرانی گفت:

    خیلی زیباست ولی متاسفانه مردم ازاون کم استقبال میکنن

    با نظر شما موافقم
    از این که از آثار شیون تعریف کردید هم ممنونم
    حتی اگه یک نفر هم اونو بخونه و زیباییش رو درک کنه و از اون لذت ببره و به اون اقرار بکنه، این یعنی که شاعرش در کارش موفق بوده.

    البته این رو هم بگم بنا بر آنچه که آمارگیر سایتم از کلمات جستجو شده در اینترنت که منتهی به ورود افراد به سایتم شده نشان می‌ده، واژه شیون فومنی یکی از پر کاربرد ترین واژه ها در اینترنته. این نشون میده که هنوز خیلی ها پس از شنیدن اسمش به دنبال آثار اون هستن.
    به هر حال زبان گیلکی محدود به گیلانه اما اگه به انتهای سایتم نگاه کنید در قسمت (پربیننده‌ترین مطالب سایت) اشعار فارسی شیون فومنی جزء پر بازدیدکننده هاست
    مرسی از حضورتان
    موفق و سربلند باشد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.