آخرین اخبار : 

معنا و ریشه واژه تربیت

معنا و ریشه واژه تربیت

%d9%85%d8%b9%d9%86%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa

واژه تربیت، از ریشه «رَبَوَ» به معنای زیادت، نشو و نما و برکشیدن است. به تپه که نسبت به سطح زمین برآمدگی دارد «رَبْوَه» گفته می‌شود چنانکه قرآن کریم می‌فرماید:

وَ اٰوَیْنٰا هُما اِلٰی رَبْوَةٍ ذٰاتِ قَرارٍ وَ مَعینٍ.(سوره مریم/ آیه ۵۰، ما مریم را به سرزمین بلندی منزل دادیم.)

به عمل تنفس که موجب برآمدن قفسهٔ سینه می‌گردد «رَبْو» می‌گویند. بر طبق احکام شرع، نوع خاص زیادتی بر اصل مال را «ربا» می‌نامند.(مفردات راغب)

بنابراین، واژه تربیت به معنای عمل یا اعمالی است که موجبات برتری و فزونی را فراهم می‌سازد، یعنی تربیت‌پذیر را از مرحله‌ای پایین‌تر به مرحله و منزلتی بالاتر می‌کشاند و به اصطلاح او را گامی به هدف نزدیکتر می‌کند.

در فرهنگ اسلامی، استعمال این واژه گاهی به رشد و نمو جسمی نظر دارد. چنانکه قرآن کریم، سخن فرعون را خطاب به موسی این گونه بیان کرده است:

اَلَمْ نُربَّکَ فینٰا وَلِیداً.(سوره شعرا/آیه ۱۸، آیا ما تو را در کودکی تربیت نکردیم؟

مقصود فرعون از تربیت، تهذیب اخلاقی موسی نبوده است بلکه منظور او این بوده که ما تو را که طفلی صغیر بودی از آب گرفتیم و بزرگت کردیم.

رَبَّی وَلَدَهُ، وَالصَّبییَّ.(تاج العروس، ج اول، ص۲۶۱، به نقل از «نظام تربیتی اسلام»، ص۲۳، «به کودک خوب رسیدگی کرد و از او به نیکویی مراقبت نمود تا به سنین بلوغ رسید.»)

گاهی واژه تربیت معنی تهذیب اخلاقی و زدودن ناپسندی از روح و روان را می‌دهد که موجب افزایش منزلت معنوی و فزونی مایه‌های درونی است و بر همین اساس واژه‌شناسان گفته‌اند:

رَبّیَ الْوَلَدَ: هَذَّبَهُ. (المنجد)[تا اینجا صفحه ۱۵۵ کتاب) واژه تربیت از این جهت با کلمه «تزکیه» بسیار نزدیک است زیرا تزکیه از ریشه «زکی» نیز به معنای افزایش و نمو می‌باشد و در اصطلاح قرآن کریم معنی تهذیب را می‌دهد زیرا تهذیب نفس موجب رشد و کمال انسان را فراهم می‌سازد.

قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَکّٰا.(سوره شمس/ آیه ۸، آن که خودش را تزکیه کند رستگار است.) }۱

ارجاعات:

۱ـ کتاب: چهل چشمه معرفت/مولف: حجت الاسلام سید رضا تقوی دامغانی/ ناشر: انتشارات نخیل، تهران/ چاپ چهارم، اسفند ۱۳۸۵/ صص۱۵۵،۱۵۶ 

پیام مدیر سایت ظفرمند             

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.