آخرین اخبار : 

جغرافیای ایران به نوشته سرپرسی سایکس (تاریخ مختصر ایران)

جغرافیای ایران به نوشته سرپرسی سایکس (تاریخ مختصر ایران)

{کشور ایران قسمت غربی فلات ایران را در بر می‌گیرد که از سمت شرق به رودخانه سند و از سمت غرب به دجله و فرات محدود می‌شود. ارتفاع ایران نسبت به سطح دریا قابل توجه است. شیراز و کرمان در جنوب، اصفهان در مرکز و کرمانشاه و همدان در غرب همگی حدود هزار و پانصد متر از سطح دریا ارتفاع دارند. تبریز که در شمال ایران واقع است بیش از هزار و دویست متر و تهران پایتخت مملکت و مشهد متجاوز از نهصد متر مرتفع هستند.

مساحت ایران نیز فوق‌العاده زیاد است، مسافری که در شمال از مشرق به مغرب سفر می‌کند، در حدود دوهزار کیلومتر راه طی می‌کند و مسافت شمال به جنوب نیز در حدود نهصد تا هزار کیلومتر است.

برف و باران ایران نیز نسبت به بعضی نقاط دیگر خیلی کم است و حد متوسط آن در شمال به حدود ۲۵ میلی متر، در جنوب به حدود دوازده میلی متر می‌رسد، ولی از طرفی در نواحی اطراف دریای مازندران بارندگی زیاد می‌شود. هوای فلات منتها درجه خشک و روزها گرم و شب‌ها سرد است. در نواحی اطراف دریای مازندران باران، هوایی مرطوب، نوبه خیز (تب نوبه منظور تب مالاریا است) و ناسالم تولید می‌کند. قسمت کوچکی که محدود به خلیج فارس است به استثنای نقاط مجاور دریا به غایت خشک و گرم است. [تا اینجا صفحه ۱۱ کتاب]

نظری به نقشه ایران به خوبی آشکار می‌کند که ایران سرزمینی کوهستانی است و برف در قلل کوه‌های مرتفع ذوب نشده و ذخیره آب برای محصولات بهاری است. اراضی ایران نامحدود و از طرفی آب کمیاب است و هر جا کوه‌ها مرتفع بیش‌تر باشند جمعیت در آن حوالی زیادتر است.

قلب این سرزمین بیابان است … . در برخی مناطق که آب از کوه سرازیر شده، کویر به وجود آمده است. کویر، نمک‌زاری است پوشیده از مواد متبلور نمکی که عبور از آن خالی از خطر نیست، آب در آن به غایت کمیاب و اگر هم یافت شود، شور و یا تلخ است… .

رودخانه‌های ایران چندان اهمیتی ندارند، ممکن است از شمال به جنوب یا غرب به شرق را بدون عبور از رودخانه طی کرد، در واقع از رودخانه سند تا اروندرود رودخانه مهمی به دریا نمی‌ریزد؛ سفیدرود واقع در شمال ایران طویل‌ترین رودخانه ایران است و رود کارون واقع در جنوب غربی تنها رودخانه ای است که در مسافتی کوتاه قابل کشتیرانی است.

فلات ایران دارای چمن و مرغزار است و نهال‌های کوتاه نحیفی که در فواصل کمی از هم قرار دارند بر سطح آن روییده‌اند. میان این گون‌ها در بهار مختصر علفی رشد می‌کند، که برای تغذیه گوسفند و بز مفید است. بوته‌ها و گون‌ها نیز خوراک شتر یا وسیله سوخت و هیزم است. کوه‌ها خشک و بایرند و در آنها ندرتاً چند درخت کوچک دیده می‌شود.

در کوههای زاگرس، جنگل بزرگی از درختان بلوط کوتاه قد وجود دارد. در مناطق[تا اینجا صفحه ۱۲ کتاب] حوالی دریای خزر جنگل‌های متعددی هست… . خلیج فارس در جنوب غربی ایران محصور به خشکی است و از دریای عمان به تنگه‌های هرمز که بیش از پنجاه کیلومتر وسعت دارد، وارد می‌شود. دو بندر معروف ایران بندر بوشهر و بندر عباس است… .

دریای خزر نواحی شمال سرزمین ایران را سیراب می‌کند، بندرگاه‌های دریای خزر بسیار بهتر از بندرگاه‌های جنوب است، زیرا مرداب‌های زیادی در این محل وجود دارد.

کشاورزی ایران عموماً با آبیاری دستی انجام می‌شود، ولی در شمال و غرب مزارع گندم و جو نیز هست که با باران به عمل می‌آید. جو بیش‌تر خوراک اسب است. برنج، ارزن، باقلا، پنبه، تریاک، یونجه و تنباکو نیز از محصولات عمده به شمار می‌روند، میوه در ایران به فراوانی یافت می‌شود و اهالی مملکت از این جهت کمبودی ندارند، انواع و اقسام میوه‌ها از قبیل گلابی، سیب، زردآلو، به، آلوچه، هلو، شلیل، گیلاس، انجیر، انار، بادام، پسته، انگور و خربزه در فلات ایران به عمل می‌آید و خرما و مرکباتی از قبیل نارنج و لیمو نیز بیش‌تر در اطراف خلیج فارس یافت می‌شود.

از جمله حیوانات ایران یکی ببر است که در جنگل‌های شمال زندگی می‌کند و دیگری شیر که شاید هنوز در بیشه‌های «آب دز» و نقاط دیگر خراسان پیدا شود.

خرس چندان زیاد نیست، ولی گرک و پلنگ و کفتار و سیاه گوش و روباه و شغال به وفور یافت می‌شود. گوزن و آهو در جنگل‌های اطراف دریای خزر و در نواحی زاگرس فراوان هستند، اما بیش از همه گوسفند و قوچ کوهی و بز وحشی است که در کوهها و غزال که [تا اینجا صفحه ۱۳ کتاب] در جلگه‌ها به سر می‌برد؛ خوک و گراز نیز فراوان است …، گورخر نیز در حوالی باتلاق‌های نمک پیدا می‌شود، ولی تعداد آن نسبت به حیوانات دیگر کم‌تر است.}۱

ارجاعات:

۱ـ کتاب: تاریخ مختصر ایران/ نوشته: سرپرسی سایکس/ ترجمه: حسین سعادت نوری/ ناشر: نشر ثالث/ چاپ اول، ۱۳۸۸ تهران/ صص۱۴ـ۱۱

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.